Donderdag 15 november 2007 zat ik de hele dag in de Reehorst in Ede bij de landelijke congresdag van de NVB (Nederlandse Vereniging voor Beroepsoefenaren in de Bibliotheek-, Informatie- en Kennissector). Een nieuwe ervaring als tweedejaars studente IDM… presentaties beluisteren, stands bezoeken, netwerken… Een dagje NVB-congres is een dag vol ervaringen en een dag vol leren.

De eerste presentatie die ik heb bezocht stond ook in het teken van leren. Jaco Schouwenaar vertelde over de rol van mediatheken in het middelbaar onderwijs. Ik had meer een presentatie verwacht over de rol van ICT in de klas, maar goed, toch blijven zitten en ben nog wel wat wijzer geworden. Volgens Jaco roept aanbod vraag op. Dus genoeg aanbod (onderwijsmogelijkheden, genoeg pc’s met internetverbinding, genoeg kwaliteit onder docenten) roept vraag op bij de leerlingen. Leerlingen zouden dan zelf om onderwijs via de pc gaan vragen.

Maar het probleem zit hem in het aanbod. Vele middelbare scholen hebben niet genoeg pc’s… ook ontbreekt het vaak aan de kennis bij docenten. En als docenten wel iets willen, vergeten ze het in te plannen en zijn er te weinig computers beschikbaar. Er moet een impasse doorbroken worden… docenten moeten geprikkeld worden om met deze nieuwe manier van leren aan de slag te gaan. Hierdoor gaat ook de rol van mediathecaris veranderen. Deze moet de ‘kunst van het verleiden’ beheersen, om zo docenten enthousiast te maken. Ze moeten de docenten ondersteunen, docenten opleiden… De mediatheek moet een grotere rol krijgen binnen het onderwijs. De nieuwe generatie leerlingen groeit op met de computer en verwacht ook onderwijs te kunnen volgen via de computer.

Een stap verder gaat het in de tweede presentatie die ik die dag bijwoon. De presentatie van Renxe9e Filius van de Universiteit Utrecht gaat over het lesgeven in virtuele werelden. "Virtuele werelden zijn omgevingen die gesimuleerd zijn door een computer, waarin meestal met behulp van beelden (en soms geluiden) een andere omgeving is gecrexeberd waarin personages (‘avatars’) interacteren met elkaar en met de computer." (artikel: Een wereld te winnen! van Renxe9e Filius). Waarom zou je mensen iets leren in een virtuele wereld?: een virtuele wereld sluit goed aan bij de belevingswereld van mensen, het sluit aan bij het sociaal-constructivisme (natuurlijk leren), het biedt nieuwe mogelijkheden van leren…

In virtuele werelden kan onbeperkt geexperimenteerd worden. Binnen de werelden kunnen leerlingen experimenteren, leren van hun eigen fouten, samenwerken, zichzelf ontwikkelen en zelfstandig leren werken. De virtuele wereld kan een aanvulling bieden op reguliere leerprocessen maar biedt ook de mogelijkheden om te experimenteren met geheel nieuwe methodes. Nu lijkt het net of het leren binnen virtuele werelden alleen maar voordelen biedt, maar niets is minder waar. Nadelen van deze methode zijn bijvoorbeeld dat iedere leerlingen over een computer met internetverbinding moet beschikken, de toetsingsmogelijkheden zijn een stuk moeilijker, en hoe bepaal je dat iemand ook is wie hij zegt dat hij is.

De mogelijkheden van het leren binnen virtuele werelden zijn groot. Vooral als simulatie-omgeving zullen virtuele werelden gebruikt gaan worden. Ook binnen het onderwijs zal het gebruikt gaan worden. Een aantal onderwijsinstellingen uit Nederland (onder andere Fontys, Hogeschool INHOLLAND, Hogeschool Rotterdam, Technische Universiteit) heeft een eigen vestiging in Second Life. Internationaal zijn het er nog veel meer. Harvard University geeft in Second Life sinds september 2006 college’s ter bevordering van het afstandsonderwijs. De wereld verandert. De nieuwe generatie kinderen groeit op met Second Life en soort gelijke werelden. Deze werelden kunnen een aanvulling zijn op het bestaande lesprogramma of kunnen als ondersteuning dienen bij afstandsonderwijs.